Betzy Akersloot-Berg

Museum Panorama Mesdag presenteert eerste grote overzicht van Betzy Akersloot-Berg

De tentoonstelling krijgt veel aandacht in de media, zie deze link.

Ruim 80 schilderijen en tekeningen uit nationale en internationale musea

3 oktober 2026 – 28 februari 2027

 
Museum Panorama Mesdag presenteert vanaf 3 oktober de eerste grote overzichtstentoonstelling over de Noors-Nederlandse kunstenaar Betzy Akersloot-Berg (1850–1922).Met ruim 80 schilderijen, tekeningen, etsen, foto’s en bijzondere objecten biedt Betzy Akersloot-Berg. One of a kind een uitgebreid overzicht van het leven en werk van een van Europa’s belangrijkste vrouwelijke zee- en landschapschilders. Voor deze tentoonstelling brengt Museum Panorama Mesdag uitzonderlijke bruiklenen samen uit nationale en internationale musea, waaronder Museum Tromp’s Huys (Vlieland), het Nordnorsk Kunstmuseum, het Perspektivet Museum (Noorwegen) en het Nationalmuseum (Zweden). Naast bekende werken zijn ook zelden of nooit eerder getoonde schilderijen en tekeningen te zien.
Herontdekking
‘Ongekende durf, eigenzinnigheid en kracht’: zo omschrijven critici al in 1890 het werk van Akersloot-Berg. Tijdens haar leven geniet deze avontuurlijke kunstenaar aanzienlijke waardering in zowel Noorwegen als Nederland. Vanaf de jaren 1880 verschijnen lovende recensies over haar werk en haar deelname aan internationale tentoonstellingen. In 1889 is haar werk zowel in de Salon als op de Wereldtentoonstelling te zien in Parijs, en in hetzelfde jaar ook op de Tentoonstelling van Levende Meesters in Amsterdam. Naar aanleiding van deze tentoonstelling aan het Damrak wordt zij in de Nederlandse pers uitvoerig geprezen. In het Algemeen Handelsblad van 29 september 1889 wordt Akersloot-Berg zelfs in één adem genoemd met Hendrik Willem Mesdag en Sientje Mesdag-van Houten. Toch verdwijnt zij, zoals veel kunstenaars uit haar tijd, geleidelijk uit het collectieve kunsthistorische geheugen. Met de tentoonstelling Betzy Akersloot-Berg. One of a kind wordt haar oeuvre opnieuw onder de aandacht gebracht en krijgt zij de erkenning die zij verdient. ‘Betzy Akersloot-Berg hoort niet in de marge van de kunstgeschiedenis,’ zegt Minke Schat, directeur-bestuurder van Museum Panorama Mesdag. ‘Zij was een kunstenaar met een eigen koers, een grote werklust en een uitzonderlijk oog voor de kracht van de natuur. Dat wij haar juist hier, in Museum Panorama Mesdag, opnieuw kunnen tonen, is een eer én een opdracht. Het verhaal van Betzy verbindt Noorwegen en Nederland, Scheveningen en Vlieland, de wereld van Mesdag en een bijzondere kunstenaar die volkomen zichzelf bleef‘. 

Internationale topstukken voor het eerst verenigd
De tentoonstelling brengt voor het eerst een aantal uitzonderlijke bruiklenen samen uit (inter)nationale en particuliere collecties. Tot de hoogtepunten behoren een werk van haar leermeester Otto Sinding, De Lofoten, 1884, uit Museum Boijmans van Beuningen, het monumentale werk van Akersloot-Berg Na de Storm uit het Nationalmuseum in Stockholm (Zweden) en het vroege en verhalende schilderij Keizerlijk schip voor de kust van het eiland Skoroya,1892, afkomstig uit het Perspektivet Museum in Tromsø (Noorwegen), waarin de aankomst van de Duitse Keizer Wilhelm II bij een walvisvaartstation wordt verbeeld.

Een kunstenaar met een eigen koers 
Betzy Akersloot-Berg geldt als een van de meest eigenzinnige zeeschilders van haar tijd. In een periode waarin vrouwen nauwelijks toegang hebben tot kunstacademies, reist zij zelfstandig door Noorwegen en Europa om zich als kunstenaar te ontwikkelen. Ze werkt onder meer in Oslo, München, Parijs en Den Haag, bezoekt internationale tentoonstellingen en bouwt een professionele kunstenaarspraktijk op. Tijdens haar reizen bestudeert zij de wisselwerking tussen licht, lucht en water. Critici prijzen haar krachtige penseelstreken, haar gevoel voor atmosfeer en haar keuze voor het zeegezicht, een genre dat destijds door mannen werd gedomineerd. Met tentoonstellingen in binnen- en buitenland verwerft Akersloot-Berg een eigen plaats binnen de schilderkunst rond 1900. Haar oeuvre getuigt niet alleen van een uitzonderlijke fascinatie voor zee en kust, maar ook van een kunstenaar die vastberaden haar eigen koers vond binnen de Europese kunstwereld. Daarnaast is zij een succesvolle zakenvrouw: zij behoort tot de eerste kunstenaars in Nederland die auteursrechten op haar werk toepast en bouwt bewust een internationale reputatie op, met Noorse kustgezichten in Nederland en Nederlandse kustscènes in Noorwegen. ‘Betzy Akersloot-Berg was niet alleen een uitzonderlijk talent. Haar werk laat zien hoe zij zich, tegen de conventies van haar tijd in, als vrouw een plek veroverde binnen de internationale kunstwereld met zee- en kustgezichten op groot formaat.’, aldus Marguerite Tuijn, gastconservator Museum Panorama Mesdag 

Hechte vriendschap met het kunstenaarsechtpaar Mesdag
Tijdens een internationale tentoonstelling in Wenen in 1882 maakt de toen nog ongehuwde Betzy Berg kennis met het werk van de beroemde zeeschilder Hendrik Willem Mesdag (1831-1915). Zijn zeegezichten maken diepe indruk op haar en vormen een belangrijke aanleiding om enkele jaren later naar Den Haag te vertrekken. De tentoonstelling werpt nieuw licht op haar relatie tot de Mesdags en haar positie binnen de Haagse kunstwereld. In Den Haag zoekt zij Hendrik Willem Mesdag op voor artistiek advies en verdere verdieping in de maritieme schilderkunst. Er ontstaat een hechte band met Hendrik Willem en Sientje Mesdag-van Houten (1834-1909).  

Vlieland
Uiteindelijk vindt Akersloot-Berg, na haar huwelijk met de Nederlandse Gooswinus Akersloot, haar artistieke thuis op Vlieland. Vanuit haar woning, het huidige Museum Tromp’s Huys, werkt zij tientallen jaren aan een indrukwekkend oeuvre waarin zee, kust en veranderende weersomstandigheden centraal staan. Het eiland groeit uit tot een blijvende inspiratiebron binnen haar kunstenaarschap. Vanaf het eiland blijft zij reizen door Europa maken.  

Samenwerking
De tentoonstelling komt tot stand in nauwe samenwerking met Museum Tromp’s Huys op Vlieland, beheerder van de grootste collectie werken van Akersloot-Berg wereldwijd, evenals met het Nordnorsk Kunstmuseum en het Perspektivet Museum in Tromsø (Noorwegen) en het Nationalmuseum in Stockholm (Zweden).Daarnaast wordt de tentoonstelling mede mogelijk gemaakt door bruiklenen van diverse particuliere verzamelaars en museale collecties van Museum Hannemahuis (Harlingen), Museum ’t Behouden Huys (Terschelling), het Frans Hals Museum (Haarlem), Museum Boijmans Van Beuningen (Rotterdam) en de Koninklijke Verzamelingen (Den Haag). Gastcurator van de tentoonstelling is Marguerite Tuijn.

Publicatie
Bij de tentoonstelling verschijnt een rijk geïllustreerde monografie, getiteld Betzy Akersloot-Berg. One of a kind, met nieuwe inzichten in haar kunstenaarschap, opleiding, reizen, atelierpraktijk en betekenis. Met bijdragen van o.a. gastcurator Marguerite Tuijn, kunsthistoricus Jenny Reynaerts, historicus Sunny Jansen, Museum Panorama Mesdag en Museum Tromp’s Huys. Het boek vormt de eerste omvangrijke uitgave over Akersloot-Berg. Uitgever: Waanders.
ISBN: 9789462627260. Prijs € 35,-. Beschikbaar in het Nederlands en het Engels. 

Publieksprogramma
Gelijktijdig aan de tentoonstelling organiseert Museum Panorama Mesdag een publieksprogramma met verdiepende lezingen, rondleidingen en een educatief programma rond het werk en leven van Betzy Akersloot-Berg. De tentoonstelling Betzy Akersloot-Berg. One of a kind is van 3 oktober 2026 tot en met 28 februari 2027 te zien in Museum Panorama Mesdag. 

Over Museum Panorama Mesdag
Sinds 1 januari 2026 is Museum Panorama Mesdag een rijksmuseum. Museum Panorama Mesdag is een icoon in Den Haag, met het Panorama van Scheveningen als absoluut hoogtepunt. Het museum toont een selectie uit de grootste collectie persoonlijke werken van het echtpaar Hendrik Willem Mesdag en Sientje Mesdag-van Houten, evenals verrassende tentoonstellingen die heden en verleden verbinden. 

Beeldmateriaal

 

Boven: Betzy Akersloot-Berg, Vogelrots bij Gjesvaer, 1888, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag
Onder: Betzy Akersloot-Berg, Middernacht, Lofoten, Noorwegen, z.j. Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag

 

Boven: Betzy Akersloot-Berg, Na de Storm, 1905 of eerder, Nationalmuseum, Stockholm, Zweden_Photo: Anna Danielsson, Nationalmuseum
Onder: Betzy Akersloot-Berg, Marine Belle-Ile, 1907, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag 

 

Boven: H.W. Mesdag, Woelige zee, 1894, Museum Panorama Mesdag_Piet Gispen, Den Haag
Onder: Otto Ludvig Sinding, De Lofoten, 1884, Collectie Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam. Schenking Dr. A.J. Domela Nieuwenhuis, Fotografie: Studio Tromp 

 

Boven: Betzy Akersloot-Berg, Keizerlijk schip voor de kust van eiland Skoroya, 1892, Perspektivet Museum,Tromsø, Noorwegen_Mari Hildung/Perspektivet Museum 
Onder: Betzy Akersloot-Berg, Zeegezicht, z.j., Particuliere collectie van Terwisga_Piet Gispen, Den Haag

 

Boven: Betzy Akersloot-Berg, Noordkaap, 1892, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag
Onder: Betzy Akersloot-Berg, Drenkeling op het strand, 1897 / 1898, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag

 

Boven: Betzy Akersloot-Berg, Trum Sjö (zee bij Tromsø), z.j., Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag
Onder: Betzy Akersloot-Berg, Hoge duin, Terschelling, 1896 of later, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag

 

Boven: Betzy Akersloot-Berg, Bij Rome, 1921, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag 
Onder: Betzy Akersloot-Berg, Gezicht op Oost-Vlieland, 1896 of later, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag 

 

Boven: Sientje Mesdag-van Houten, Portret van Betzy Berg, 1887, Museum Tromp’s Huys Vlieland_Piet Gispen, Den Haag 
Onder: Fotograaf onbekend, Berg in kostuum met bontrand, studioportret, z.j., Museum Tromp’s Huys Vlieland  

Fotograaf onbekend, Akersloot-Berg naast schilderskist, 1896 of later, Museum Tromp’s Huys Vlieland

Otto en Adya van Rees-Dutilh

Van eind september 2024 tot begin maart 2025 is een tentoonstelling over Otto en Adya van Rees-Dutilh gepland in Stedelijk Museum Schiedam, waarvoor ik gastconservator ben. De voorbereidingen voor de opzet, inhoud en bruikleenaanvragen zijn in volle gang. Ik kan nog niet al te veel vertellen, maar het is heel leuk om hier in te duiken. Otto en Adya waren twee avontuurlijke mensen die vanaf ongeveer 1905 tot rond 1930 volop in de nieuwste ontwikkelingen in de Europese kunst zaten. Ze stonden aan de wieg van dada en behoorden tot de vroege kubisten. Adya schilderde aanvankelijk maar legde zich later toe op tekenen, borduren en weven. Otto was in de eerste plaats schilder en maakte daarnaast enkele beeldhouwwerken, collages en affiches.

Boekpresentatie Anton Rooskens Voorbij / Beyond Cobra

Op donderdag 25 mei 2023 was het feest in Stedelijk Museum Schiedam. Het boek is klaar! Eliane Odding en ik presenteerden de nieuwe monografie over Anton Rooskens. Eleonoor Jap Sam is als eindredacteur en uitgever van onschatbare waarde geweest voor de realisatie van het boek. Dit is de link naar de bestelpagina. Dank ook aan de adviescommissie Rosemarie Rooskens, Ludo van Halem, Matthijs Erdman en Graham Birtwistle. Bij Stedelijk Museum Schiedam is nog tot 25 juni 2023 de tentoonstelling ‘De reizen van Rooskens’ te zien. Deze tentoonstelling maakten wij naar aanleiding van het onderzoek voor het boek.

Anton Rooskens (1906–1976) heeft als kunstenaar, aangesloten bij de Cobra-groep, maar ook daarna, een belangrijke bijdrage geleverd aan de moderne kunst in Nederland. Zijn schilderijen zijn opgenomen in vooraanstaande museale collecties in Nederland en daarbuiten. Op basis van eerder nog ongebruikte bronnen uit Rooskens’ persoonlijke nalatenschap – foto’s, brieven, artikelen en zijn artistieke oeuvre – schreven wij de monografie ‘Anton Rooskens. Beyond Cobra | Voorbij Cobra’.

Opening De Reizen van Rooskens

Eind januari 2023 opende de tentoonstelling De Reizen van Rooskens bij het Stedelijk Museum Schiedam. Deze expositie werd bedacht en ingericht door collegakunsthistoricus Eliane Odding en mij in samenwerking met het team van Stedelijk Museum Schiedam, op basis van ons onderzoek naar de schilder Anton Rooskens (1906-1976). De foto’s van Aad Hoogendoorn bij dit bericht spreken voor zich. Gaat dat zien! De tentoonstelling staat tot 25 juni 2023. En het feest wordt nog groter als het boek dat wij over Anton Rooskens schreven door uitgeverij Jap Sam Books wordt gepresenteerd dit voorjaar.

H+O

Haringa en Olijve, Plafondstructuur, plexiglas, voormalig regiokantoor PWN Hoofddorp, 1988/2000

Helaas is dit project voortijdig gestaakt in september 2022.

Na enige voorbereidingen in 2020 is een subsidieaanvraag bij het Mondriaanfonds voor onderzoek naar het kunstenaarsechtpaar Haringa en Olijve gehonoreerd. Samen met kunsthistorica Patricia van Ulzen en initiatiefneemster Heleen de Wit was de bedoeling om het oeuvre en het leven van deze twee kunstenaars in kaart brengen. H+O maakten vanaf de jaren ’60 concrete beelden en bouwbeeldhouwkunst, en gaven vorm aan bruggen en fonteinen in de openbare ruimte, soms in het kader van de één-procentregeling. Hun favoriete materiaal is plexiglas. Jammer genoeg kan het project niet afgemaakt worden.

Anton Rooskens

Anton Rooskens, z.t. 1950, 40 x 45 cm, part. coll.

Half maart 2021 ben ik samen met Eliane Odding begonnen aan een nieuw onderzoeksproject. Het doel is een nieuwe monografie te maken over Anton Rooskens, die in de jaren 1948-1951 bij COBRA betrokken was, maar ervoor en erna ook veel en mooi werk gemaakt heeft. De laatste substantiële publicatie stamt uit 1976. Het onderzoek wordt gefinancierd door de Van Eelen-Weeberstichting en ondersteund door een begeleidingscommissie bestaande uit Ludo van Halem, Matthijs Erdmans, Graham Birtwhistle en Rosemarie Rooskens. Het boek wordt uitgegeven door Jap Sam Books, met hulp van diverse fondsen. Er komt een bescheiden expositie bij Stedelijk Museum Schiedam eind januari 2023.

Tentoonstelling Kurpershoek in Zwolle

De tentoonstelling van werk van Theo Kurpershoek (1914-1998) bij Museum De Fundatie in Zwolle is heel goed verlopen! Volgens de museummedewerkers waren er dagelijks tussen de 80 en 100 bezoekers, en dat is veel voor de winterperiode in Kasteel ’t Nijenhuis in Heino, waar de expositie te zien was. De catalogus heeft goed verkocht. Twee mooie recensies in NRC en in de Volkskrant maken het feest compleet.

Theo Kurpershoek, Zelfportret, 1984

tentoonstelling Kees Timmer bij Museum MORE

Ik ben heel blij dat ik ook weer een opdracht voor Museum MORE kan uitvoeren. De tentoonstelling van de bijzondere Rotterdamse mens- en dierschilder Kees Timmer is gepland voor september 2018. Ik schrijf de zaalteksten en coördineer de inrichting van de tentoonstelling in twee van de drie bovenzalen van het museum. In de derde zaal komt een tentoonstelling van werk van Johan Polet, gemaakt door Ype Koopmans. Het is zeker de moeite waard om ook in de herfst van dit jaar weer naar Gorssel te gaan.

Theo Kurpershoek

Op dit moment doe ik in opdracht van Stichting Otto B. de Kat onderzoek naar Theo Kurpershoek (1914-1998) met als doel de verschijning van een monografie eind 2019. Kurpershoek is bij veel mensen bekend als vormgever van de Salamanderreeks van Querido in de jaren ’50 en ’60. Maar hij heeft nog veel meer gedaan: hij was een geweldig etser en maker van houtsnedes (bijna zijn hele grafische oeuvre is opgenomen in het Rijkprentenkabinet van het Rijksmuseum), hij was leraar lettertekenen en typografie aan de Rietveldacademie en docent grafiek aan de Rijksakademie in Amsterdam. Mijn grootste interesse gaat uit naar zijn schilderijen. Prachtige kleurrijke stillevens, interieurs, portretten en landschappen. Een groot plezier om naar te kijken.


Theo Kurpershoek, Zelfportret met luxaflex, 1984

10 jaar MT Kunst & Schrijfwerk!

Mijn bedrijf bestaat deze maand 10 jaar!

Mooi moment op terug te kijken op alle verschillende grote en kleine projecten die ik onder deze paraplu heb ondernomen. Van groot (200 jaar Prix de Rome bij Rijksakademie en Kunsthal in 2008, Rein Draijer in Museum MORE in 2016) tot klein (essays voor Galerie Gmurzynska, redactie van kortere teksten).

Het blijft een groot cadeau om steeds bezig te kunnen zijn met dingen die mij interesseren op een manier die ik zelf prettig vind, om steeds nieuwe mensen te leren kennen in nieuwe organisaties en mij nieuwe onderwerpen eigen te maken. Maar ook om terug te keren bij musea waarvoor ik al eerder opdrachten uitvoerde.

Ik ga voor de volgende 10 jaar!